 Een moederbord bepaalt voor het overgrote deel de mogelijkheden van een systeem. Met de keuze van het moederbord kiest men echter vooral voor een bepaalde processor. Wat gaat het worden? Een Pentium, een Athlon of toch maar een Celeron?
Omdat de processormarkt feitelijk is verdeeld tussen Intel en AMD, bestaat er ook een tweedeling bij de moederborden: er zijn Pentium- en Athlon-moederborden. Met de keuze van een moederbord legt men zich vast op het merk processor. Men kiest voor de Pentium- of de Athlon-lijn. De twee zijn niet uitwisselbaar, want de pinout van de processors en de processorsockets zijn geheel verschillend. De socket voor de Pentium-processors is PGA-370 gedoopt, de processorvoet voor AMD’s Athlon heet socket A of socket-462. Beide fabrikanten bieden twee typen processor: een krachtige processor voor de veeleisende gebruiker en een goedkoper instapmodel. De CPU’s van dezelfde fabrikant passen gelukkig wel in dezelfde socket. Daarom kan men beginnen met een Celeron en later doorgroeien naar een Pentium III. Zo ook kan men beginnen met een goedkope Duron en deze na een jaar door een heuse Thunderbird vervangen, wanneer die in prijs is gezakt. Geen weg terug voor de Athlon  Toen Intel de Pentium en de Celeron van een Coppermine-core voorzag en daarmee terugkeerde naar het socket-concept, was dit voor de bezitters van moederborden met slot 1 geen ramp. Er verschenen immers converter-kaarten met een socket, die weer in het processorslot pasten. Zo kon men zijn systeem toch makkelijker upgraden met een Pentium III. De Thunderbird en de Duron verschijnen voor de gewone consument uitsluitend in socket-formaat, maar voor enkele OEM-fabrikanten maakt AMD toch ook processors voor slot A. Deze werken echter alleen met AMD’s eigen Irongate chipset. Het signaalgedrag van sommige pins in de nieuwe processors is zodanig veranderd dat de veel gebruikte KX133 van Via er niet goed raad mee weet. Dat is waarschijnlijk ook de reden dat we tot nu geen converter-kaarten voor Thunderbirds en Durons hebben gezien. De weg terug lijkt dus afgesloten. Kopers van een nieuwe Athlon zullen zeer waarschijnlijk moeten omkijken naar een nieuw moederbord.
Kloof
Bijna drie jaar geleden bracht Intel de Celeron uit als goedkoop alternatief voor de Pentium en, hoewel de Celeron rechtstreeks van de Pentium is afgeleid, heeft het bedrijf er sindsdien veel aan gedaan de kloof tussen beide processors groter te maken. Zo had het eerste model - dat bekend stond als de Covington - geen L2-cache. Dat werd Intel niet in dank afgenomen en de volgende versie, de Mendocino, had zowaar een on-die L2-cache van 128 kB. Daarmee was de Celeron de eerste processor met een volledig geïntegreerde L2-cache. De Pentium II uit die tijd beschikte over 512 kB, maar dit zat naast de processor in de processor-cassette en draaide op halve  snelheid mee. Een andere kneep om de afstand te vergroten was de systeem- of Front Side bus voor de Celeron laag te houden. Bij Celerons met snelheden tot 766 MHz wordt de FSB op 66 MHz gezet. PC133-geheugen werkt dan in PC100 mode, omdat de chipsets de geheugenbus niet hoger dan op 100 MHz kunnen zetten. Slim bedacht want met het stijgen van de processorsnelheid bleven de prestaties van een Celeron-systeem zo steeds verder achter bij een systeem dat op een echte Pentium was gebaseerd. Om de Celeron te laten terugkeren naar de PGA-behuizing, kreeg de chip, net als de Pentium III, wel een Coppermine-core met on-die L2-cache, maar daarvan wordt de helft uitgeschakeld. Met de Coppermine beschikt de Pentium III over 256 kB on-die L2-cache, de Celeron nog steeds over 128 kB. Met het nieuwe hart kon de Celeron ook de SSE-instructies begrijpen, maar zelfs toen de Pentium III al met een systeembus van 133 MHz werkte, bleef de Celeron nog opgezadeld met een 66 MHz bus. Met multipliers tot 11 ½ wordt een processorsnelheid van 766 MHz bereikt, maar daarmee delft de Celeron toch het onderspit tegen naaste concurrent Duron. Al of niet gedwongen door de hete adem van de Duron, heeft Intel dan eindelijk met de Celeron-800 MHz de systeem- of Front Side bus verhoogd naar 100 MHz.
Athlon en Duron
Met de Athlon, die in 1999 uitkwam, had AMD eindelijk een processor om serieus de strijd aan te gaan met Intel. De Athlon had een vier maal zo grote L1-cache en maakte gebruik van de EV6-systeembus, die met de Double Data Rate technologie effectief op 200 MHz werkt. Aanvankelijk werd de Athlon, in navolging van Intels slot 1, in cassette uitgebracht voor het van Digital overgenomen processorslot, slot A. Deze inmiddels als ‘klassiek’ betitelde Athlon is echter geen lang leven beschoren geweest, want vorig jaar ging ook AMD terug naar de ouderwetse processorverpakking. De nieuwe processor-core met de naam Thunderbird, die met 0,18-microntechnologie wordt vervaardigd, heeft een on-die L2-cache van 256 kB. De helft van de oude Athlon, maar hij tikt wel met volle processorsnelheid. Omdat de belangstelling voor de K6 processor en de super7-moederborden langzaam verdween, besloot AMD een nieuwe goedkope processor voor de value-pc’s te introduceren. Dat werd de Duron, die het moet opnemen tegen de Celeron. AMD doet minder moeite dan Intel een gat tussen beide telgen te creëren. Het enige verschil tussen Thunderbird en Duron is de L2-cache: 256 kB tegen 64 kB. Verder kan de Duron alles wat de Thunderbird kan, maar de Duron komt niet uit op de hoogste snelheden van zijn grote broer. Voor de twee nieuwe AMD telgen is een nieuwe socket ontwikkeld: socket A. Beide processors tellen 462 pinnetjes en zijn onderling uitwisselbaar. Overklokken Veel moederborden bieden de mogelijkheid de processor te overklokken, dat wil zeggen op een hogere snelheid te laten lopen dan waar deze voor is bedoeld. Dat is mogelijk omdat de fabrikant ruime kwaliteitsmarges aanhoudt of om markttechnische redenen processors voor een lagere snelheid verkoopt. Er zijn twee manieren om de kloksnelheid van de processor te versnellen. De eerste is het verhogen van de multiplier, de factor waarmee de chipset de Front Side Bus vermenigvuldigt. Om bijvoorbeeld een Athlon op 850 MHz te laten lopen, wordt de FSB-snelheid van 100 MHz met 8,5 vermenigvuldigt. Sinds enige tijd hebben Intel en AMD hun processors echter vastgezet of gelockt. Daardoor is de multiplicator niet meer te wijzigen. Het zetten van jumpertjes of het instellen van de multiplier in het BIOS heeft dan geen effect meer. Rest nog de tweede methode: het verhogen van de bussnelheid. Dit is wel effectief, maar ook riskant. Want daarmee verhoogt men ook de snelheden van de PCI-, de AGP- en de geheugenbus. Een verhoging met tien procent van de FSB doet de voornoemde Athlon al op 935 MHz lopen, maar de snelheid van de uitbreidingskaarten valt zo buiten de specificaties, wat onvoorspelbare resultaten en fouten in het besturingssysteem tot gevolg kan hebben. Voor veel geheugenmodules van 133 MHz is vijf procent waarschijnlijk al te veel gevraagd. De kans is groot dat de timing van het dure geheugen CL2-timing dan terug moet naar de CL3 waardoor de performancewinst weer teniet wordt gedaan.
Koeling
De koeling van de processors blijft belangrijk. Er worden zelfs steeds hogere eisen aan het koelblok en de ventilator gesteld. AMD adviseert moederbordfabrikanten vier gaten voor de koeling van toekomstige AMD-processors in het moederbord aan te brengen en die zijn op veel moederborden al aanwezig. Intel wil blijkbaar niet dat men van processor wisselt. De met de Pentium III 1 GHz meegeleverde koeling is enorm, maar de klem waarmee men het koelblok vastklikt is van kunststof en niet erg sterk. Tijdens onze moederbordentest - zie het meinummer van PC-Active - brak het klemmetje al af toen we de koeling wilden monteren. Gelukkig hadden we een stevige koeling bij de hand. Ook het met de Celeron meegeleverde koelblok bleek een crime. Het mist de beugel om het oogje makkelijk onder het randje van de socket te steken. Losmaken vraagt veel kracht en gebruik van een schroevendraaier, met alle kans op flinke beschadigingen aan het moederbord.
SPD Het acroniem SPD staat voor Serial Presence Detect. SPD is een methode waarmee de beste parameters voor de geheugenmodules zijn in te stellen. Zowel de chipset als de geheugenmodules moeten erop zijn voorbereid. De geheugenmodule moet zijn uitgerust met een EEPROM van 256 bytes. Daarin kan de chipset dan informatie vinden omtrent omvang, snelheid, adresseermethode en de timing-parameters. De meeste chipsets zijn nu bekend met SPD, maar er zijn nog maar weinig geheugenmodules die met SPD zijn uitgerust. Zonder SPD zal men zelf ‘handmatig’ achter de beste waarden moeten komen. Informatie: Dit artikel is als aanvulling verschenen op de grote moederborden-test in het meinummer van PC-Active. In dit nummer - nu verkrijgbaar in de winkel - testten we 25 moederborden die zowel voor de Intel Pentium/Celeron als voor de AMD Athlon/Duron processor geschikt zijn. Daarin kunt u onze bevindingen lezen, alsmede de awards die we uitreikten en de resultaten van de benchmarks voor de diverse moederborden.
|
vooral voor mensen die het nog niet hélemaal snappen.
bedankt (: