U kent dat vast wel – opeens doet de cd-drive het niet meer. Of erger nog, het moederbord geeft stilaan de geest. Onze eigen Techniek & Internet-medewerkers worden er de laatste tijd goed gallisch van en rennen regelmatig met schroevendraaiers, vervangingsdrives en een humeur als een oorwurm door de gangen! En dat allemaal door die verdraaide badkuipkromme...

Want deze lengtedoorsnede van een badkuip geeft een heel aardige grafische representatie van wat men mag verwachten van de levenscyclus van computerhardware – of eigenlijk, van zowat alle moderne elektronica – als je de storingskans tegen de tijd uitzet. Net nieuwe hardware heeft een gerede kans snel in het ongerede te geraken (als onze eindredacteur dit linguïstisch hoogstandje nou maar niet meteen weer plat nivelleert). Anders gesteld, in de eerste 24 tot 48 uur is de kans dat een stuk elektronica onverwacht kapot gaat behoorlijk hoog. Dat is de reden dat goede pc-bouwers een burn-in hanteren: na het bouwen mag de nieuwe machine een dag aan blijven staan om de kinderziektes aan het licht te laten komen. Als die eerste periode eenmaal achter de rug is, dan is het aannemelijk dat de spulletjes het een hele tijd goed zullen blijven doen, zolang er maar niemand zonder goede antistatische maatregelen in gaat zitten rommelen.

Maar wat minder bekend is, is de andere kant van die badkuip. Na een redelijk lange periode waarin storingen statistisch gezien niet vaak voorkomen – we laten Murphy even buiten beschouwing – loopt de foutkans opeens weer snel op. Zonder aanwijsbare oorzaak geeft het moederbord de pijp aan Maarten. Of weigert de cd-brander opeens dienst. Geeft de videokaart de geest. En noem verder maar op wat er zoal mis kan gaan met onze digitale speelkameraadjes. Precies wat er nu op de uitgeverij aan de hand is, dus.

De verklaring? Gewoon, veroudering natuurlijk. Want in ons geval geldt dat al die pc’s die opeens beginnen te haperen ongeveer even oud zijn. Maar sommige van die pc’s hebben zowat dag en nacht aangestaan, andere zijn slechts sporadisch gebruikt. Dus is alleen maar ‘veroudering’ geen sluitende verklaring. Immers, een pc die aanstaat, wordt warmer en veroudert deze dus sneller dan eentje die uitstaat?
Nou, nee dus. Onze moderne elektronica veroudert ook als er geen gebruik van wordt gemaakt. En niet alleen omdat er betere chips ontwikkeld worden. Het heeft gewoon een beperkte levensduur.

Dat heeft meerdere oorzaken, zoals bijvoorbeeld corrosie. Een moderne chip bestaat uit uiterst minimale driedimensionale structuren. Zo klein dat de minste geringste verstoring genoeg kan zijn om de werking te verstoren. Aangezien we met zijn allen op een planeet wonen met een uitermate corroderende atmosfeer – zuurstof is een erg heftig element – is een klein spoortje vocht al genoeg. Natuurlijk, de processor zit keurig in zijn behuizing, maar ook die behuizing is niet per definitie afdoende. Water – en zuurstof – diffunderen er langzaam maar zeker doorheen. Zodat na verloop van tijd de zaak zal gaan haperen.

En als die pc niet staat te verroesten, om het even wat sterk uit te drukken, dan heeft de radioactieve straling ook nog vrij spel. Zelfs zonder ongelukjes of opzettelijke lozingen in opwerkingsfabrieken zoals het Engelse Sellafield of het Franse Cap La Hague, zelfs zonder Tsjernobyl, is straling een natuurlijk fenomeen. Naast natuurlijke radioactiviteit bereikt er genoeg kosmische straling ons aardoppervlak, zelfs op het Hollandse zeeniveau. En die straling knabbelt ook aan de moderne chips! Eén energierijk neutron kan in de miniatuurwereld van de huidige chips al schade berokkenen.

Hoe moderner de chip, hoe hoger de integratiegraad. Ooit noemden we ze IC’s, wat stond voor Integrated Circuits. Een moderne Pentium 4 omvat meer dan 55 miljoen transistors. Ik laat het graag aan u over om eens uit te rekenen hoe groot elke individuele transistor dan ongeveer zal zijn. En hoe kwetsbaar voor welke invloed van buiten dan ook...
Onze moderne pc’s en hun onderdelen hebben inderdaad een beperkte levensduur. En die is niet alleen economisch. De badkuipkromme is meer dan alleen theorie – wie genoeg pc’s wat langer aan de praat wil houden, komt hem in de praktijk zeker tegen. En als u me nu wil excuseren, het is hoog tijd eens wat nieuwe pc’s te bestellen!